Naar aanleiding van de publicatie van de Times top 100 universiteiten (waarin de KULeuven op 65 staat en de UGent ontbreekt) schreef Prof. Paul De Grauwe een opiniestuk in de Morgen. Hij haalt meteen een paar heilige huisjes onderuit (oa democratisering en accreditatie) en levert dus heel wat voer voor discussie.
Wat vinden jullie van zijn stellingen?
"Dromen van excellente universiteiten
De Times heeft een nieuwe ranking gepubliceerd van de top 200 van universiteiten wereldwijd. De Belgische komen er zoals gewoonlijk niet goed uit. Slechts één Belgische universiteit (KU Leuven op nummer 65) slaagt erin zich in de top 100 te nestelen. Hoe komt dat?
Als we de top 10 overlopen, valt een aantal zaken op. Ten eerste zijn de beste universiteiten allemaal klein. Instellingen als Harvard, Cambridge, Yale, Oxford en Chicago hebben beduidend minder dan 20.000 studenten. Om exc ellent te zijn moet je dus niet groot zijn. Onze Vlaamse universiteiten (Leuven, Gent en Antwerpen) hebben meer dan 20.000 studenten en ze willen allemaal groter worden. Ze gaan associaties aan met hogescholen. De KU Leuven is fier dat de associatie rond Leuven 70.000 studenten telt. Onlangs lanceerde een politicus het idee dat er in Vlaanderen maar plaats was voor één universiteit. Een van ruim 100.000 studenten dus.
Kwaliteit heeft niets met aantallen te maken. Of toch. Hoe groter de universiteit, des te kleiner de kans dat ze kwaliteit produceert. Toch blijft het Vlaamse universiteitsbeleid naar een grotere dimensie streven. Grote universiteiten profiteren van schaalvoordelen, heet het. De lijst van de topuniversiteiten wijst er echter op dat er weinig schaalvoordelen te rapen vallen.
Vanwaar dan die drang naar schaalvergroting bij de Vlaamse universiteiten? Mijn antwoord is dat de manier van financiering er alles mee te maken h eeft. Universiteiten verkrijgen het overgrote deel van hun middelen van de overheid. Om in de strijd voor middelen te kunnen zegevieren in de politieke markt moeten de Vlaamse rectoren veel studenten achter zich kunnen scharen. De politiek is gevoelig voor de grote getallen. Een rector met een groot leger aan studenten wordt gerespecteerd in de politiek. Een rector met een klein leger valt uit de boot.
Een tweede vaststelling is dat alle top 10-universiteiten sterk selecteren. Alleen de besten geraken erin. Harvard is de beste universiteit ter wereld, niet zozeer omdat ze heel goede professoren heeft maar vooral omdat de studenten er zo goed zijn.
Kafkaiaans
Selectiviteit is echter taboe in Vlaanderen. In naam van de democratisering van het hoger onderwijs moet elke Vlaamse universiteit openstaan voor iedereen met een diploma secundair onderwijs. Mij niet gelaten. Maar als Vlaamse universiteiten niet mogen sel ecteren, dan moet de overheid niet verwachten dat ze ooit in de buurt van de top 10 zullen komen.
Een derde vaststelling is dat de beste universiteiten privé-instellingen zijn of een grote autonomie hebben. Dat ontbreekt in Vlaanderen. De regelgeving die uitgaat van het Vlaams Parlement is kafkaiaans geworden en laat nauwelijks nog ruimte voor een eigen beleid. Het is geen overdrijving te stellen dat de Vlaamse universiteiten overheidsadministraties zijn geworden. Ze moeten voor elke beslissing over hun programmakeuze de toelating vragen in Brussel. Harvard, Oxford of Princeton daarentegen bepalen autonoom wat ze zullen aanbieden qua programma's en hoe ze dat zullen doen. In Vlaanderen beslissen politici en ambtenaren in Brussel daarover.
Nog een voorbeeld. Ik ben 25 jaar hoogleraar aan de KU Leuven. De enige factor die de evolutie van mijn loon in al die jaren heeft bepaald is mijn leeftijd. Hoe ouder ik werd, hoe meer ik verdiend e. Mijn publicaties in wetenschappelijke tijdschriften hebben op geen enkel moment een invloed uitgeoefend op mijn loon. Had ik beslist om niets te publiceren, dan zou ik vandaag precies hetzelfde verdienen. Ik ben zoals mijn collega-professoren een ambtenaar met een wedde die uitsluitend afhangt van anciënniteit. Geen kwaad woord over ambtenaren, maar een universiteit met professoren-ambtenaren raakt nooit in de top 10.
Het Vlaamse universiteitsmodel deugt niet en zal geen topkwaliteit voortbrengen. Welk model dat wel kan? Een universiteit die autonoom is en dus zelf haar programma kan bepalen en zelf kan beslissen wat het loon van de professoren is, zonder de toelating te moeten vragen aan een minister of ambtenaar. Een universiteit die de beste studenten selecteert en dus klein is. Maar dit is niet het model dat Vlaanderen toelaat. Het gevolg is dat we hier enkel kunnen dromen van excellente universiteiten."
Academische opening
Donderdag 1 oktober werd het academiejaar aan de UGent officiëel geopend. Ik had de eer en het genoegen de openingsspeech te houden namens de studenten. Hieronder vind je de tekst.
Geachte Rector,
Geachte Vice-Rector,
Geachte excellenties,
Beste collega-studenten,
Dames en Heren,
De start van een nieuw academiejaar is het uitgelezen moment om even stil te staan bij de verdiensten van onze Alma Mater.
De eerste betekenis van verdienste volgens Van Dale is ‘dat waardoor men aanspraak kan maken op lof’. En er is zeer veel waar onze universiteit lof voor verdient. Laat ons daarvoor even teruggaan in de tijd. In het academiejaar 2005-2006 stond mijn voorganger en vriend Stijn Baert op dit spreekgestoelte. Hij brak toen een lans voor meer ambitie met zijn speech ‘UGent, op naar de Vlaamse referentie-universiteit’. Welnu, dames en heren, vandaag is de Universiteit Gent de Vlaamse referentie-universiteit!
Jaar na jaar mogen we meer eerstejaars verwelkomen. Dit jaar zullen meer dan 33.000 studenten hun opleiding aan de UGent toevertrouwen. En op het vlak van onderzoek horen we bij de sterkste groeiers in Europa. Zelfs aan de Dijle erkennen ze node deze situatie. Prof Paul de Meester, gewezen decaan van de Leuvense ingenieursfaculteit gaf het vorige week zelfs grootmoedig toe in Trends en ik citeer: ‘Gent is vandaag beter dan Leuven’. Waarvoor onze dank.
Waar onze universiteit enkele jaren geleden nog nauwelijks op persaandacht kon rekenen, krijgt ze vandaag steeds meer de aandacht die ze verdient. Als er ergens een expert wordt opgevoerd, wekt het tegenwoordig verbazing als deze niet van de UGent afkomstig is - Rik Torfs niet te na gesproken. Sommigen verschijnen zelfs zo vaak op tv, dat ik ze ervan verdenk te overnachten op de VRT. De Durf Denken-campagne, op haar beurt, was een schot in de roos. Ze werd tot in het buitenland opgemerkt en viel terecht meermaals in de prijzen. Bovendien zorgde ze mee voor de creatie van een uniek UGent-gevoel onder studenten en werknemers.
De Universiteit Gent durft vandaag ook uit te pakken met gewaagde architectuur, getuige daarvan het Universitair Forum en de vernieuwde faculteit economie. In de toekomst mogen we ons aan nog meer fraais verwachten met onder andere de plannen voor de ondergrondse universiteitsbibliotheek.
Studenten zijn vandaag meer dan ooit trots om deel uit te maken van de Gentse universitaire gemeenschap. Maar ze zijn hier natuurlijk in de eerste plaats voor het academische onderwijs. Het zou dan ook niet erg verstandig zijn om nu op onze lauweren te gaan rusten. De referentie zijn is één ding, het blijven een totaal andere. Samen moeten we dan ook blijven werken om onderzoek en onderwijs te verbeteren.
De exponentiële groei van de UGent gekoppeld aan de beperkte budgetten zorgt voor grote problemen. Onze infrastructuur is immers niet meegegroeid, en auditoria kunnen de toevloed van de eerstejaars niet meer aan : steeds meer studenten dienen les te volgen vanop de trappen van overvolle auditoria. Het is hoog tijd voor een extra inspanning vanuit de Vlaamse regering voor bijkomende investeringskredieten. In deze tijden van economische crisis moet er weliswaar bespaard worden, maar het zou een grote fout zijn daardoor de kwaliteit van ons onderwijs te hypothekeren. Investeren in menselijk kapitaal vormt immers bij uitstek een uitweg uit deze crisis.
Ook in de sector van de studentenvoorzieningen laat de beperkte financiële ruimte zich voelen. De onheilsberichten over het nijpende tekort aan studentenkamers waren de afgelopen weken niet uit de lucht en de wachtrijen in de universitaire restaurants worden elke dag langer. De universiteit heeft weliswaar het heft in eigen handen genomen met de bouw van bijkomende studentenkamers, maar de financiële ruimte hiervoor is helaas beperkt. Ook de stad Gent heeft hierin trouwens een verantwoordelijkheid op te nemen. De politiek van het stadsbestuur om de randgemeenten voor te behouden voor gezinswoningen werpt duidelijk geen vruchten af. Studenten huren steeds vaker een kleine of grote woning en verdringen jonge gezinnen uit de rand. Bijkomend probleem van deze politiek is de toenemende concentratie van studenten rond het Sint-Pietersplein en de Overpoortbuurt, die haast onleefbaar geworden zijn. Niet alleen voor de Gentenaars maar evenzeer voor de studenten trouwens. Stad en Universiteit kunnen niet zonder elkaar, maar op deze vlakken kunnen ze hun samenwerking nog verbeteren.
Tenslotte is er nog de student en zijn individuele verdiensten. Met de invoering van het leerkrediet weigert men ook hier het principe van beloning te hanteren en bestraft men liever de mislukking. Het leerkrediet zal als een zwaard van Damocles boven vele studentenhoofden hangen. Een foute studiekeuze zal immers zwaar doorwegen op het verdere verloop van de studiecarrière. Studievoortgang dient absoluut bewaakt te worden, maar het leerkrediet is hiervoor niet het juiste instrument. Het is bovendien misleidend. Bij aanvang lijkt het een cadeau, maar bij afstuderen blijkt dit leerkrediet ineens een lening, met alle aflossingsproblemen van dien. Ik hoop dan ook, Mijnheer de Minister, dat u deze maatregel op korte termijn aan een grondig evaluatie zult onderwerpen en waar nodig zult bijsturen. Anders dreigen we waardevol human capital te verliezen.
Dames en Heren,
Er wordt van een universiteit verwacht dat zij jonge mensen vormt, zich in het maatschappelijke debat mengt en hoogwaardig onderzoek doet. De Universiteit Gent slaagt hier cum laude in. Het wordt dan ook hoog tijd om deze verdiensten te erkennen en te verzilveren.
Inschrijvingen
Toen ik vanmorgen op De Standaard Online las dat er aan de UGent reeds 18 procent meer generatiestudenten ingeschreven zijn in vergelijking met vorig jaar, moest ik toch even slikken. Dat is een enorm aantal. De verklaring zou liggen in het feit dat er in het geboortejaar van deze nieuwe studenten, 1991, een piek in de geboortecijfers was. Maar dat lijkt me deze stijging toch maar deels te verklaren. Wil iedereen er vroeg bij zijn en zal er een beetje een terugval komen in de inschrijvingen in augustus of gaan we opnieuw naar een record? Op dit moment heeft het alle schijn van dat laatste. Gelukkig zal de UGent in oktober 'het Ufo' kunnen inhuldigen. Net op tijd zou ik zeggen. Aan alle nieuwe studenten, welkom!
Happy Hour UGent
Veel blije gezichten gisterennamiddag/avond op het tweede Happy Hour van de UGent. Het mag dan ook een groot succes genoemd worden, met zowat 1000 deelnemers. Op de eerste editie waren er 400 aanwezigen en toen al had ik opgevangen dat het erg gesmaakt werd. Vandaar dat ik niet lang hoefde na te denken toen ik een mail kreeg om me in te schrijven voor de tweede editie. Het bleek de ideale ontspanning na mijn examen Onderzoeksmethodiek.
In de refter van Het Pand waren een aantal eetstandjes en buffettafeltjes opgesteld, maar door het mooie weer lag het epicentrum van de bedrijvigheid toch in de binnentuin. Daar werd er, met een glas wijn of ijsje in de hand, gekeuveld over diezelfde wijn, PPS-contructies, trucen van de foor en zoveel meer. Naar het einde van de avond werd er zelfs al eens een danske geplaceerd.
Kortom, voor herhaling vatbaar!
Foto's volgen normaal hier.
In de refter van Het Pand waren een aantal eetstandjes en buffettafeltjes opgesteld, maar door het mooie weer lag het epicentrum van de bedrijvigheid toch in de binnentuin. Daar werd er, met een glas wijn of ijsje in de hand, gekeuveld over diezelfde wijn, PPS-contructies, trucen van de foor en zoveel meer. Naar het einde van de avond werd er zelfs al eens een danske geplaceerd.
Kortom, voor herhaling vatbaar!
Foto's volgen normaal hier.
Eredoctor Johan Simons
Op 14 september reikt de UGent een eredoctoraat uit aan Johan Simons, artistiek leider van NTGent. De plechtigheid zal plaatsvinden in het NTGent en wordt gevolgd door een voorstelling van de hand van dhr Simons. Dit zal tegelijk één van zijn laatste voorstellingen worden in Gent, hij wordt in september 2010 immers intendant van de Münchner Kammerspiele. Bij het NTGent wordt hij opgevolgd door de ons aller bekende, Wim Opbrouck.
Ik kan me perfect vinden in de toekenning van dit eredoctoraat, recentelijk zag ik nog het tweede deel van 'Tien Geboden' en dat heb ik, welliswaar net iets minder dan het eerste deel, zeer gesmaakt. 'Opening Night' staat trouwens nog altijd gerangschikt bij het beste dat ik ooit zag.
Ik kan me perfect vinden in de toekenning van dit eredoctoraat, recentelijk zag ik nog het tweede deel van 'Tien Geboden' en dat heb ik, welliswaar net iets minder dan het eerste deel, zeer gesmaakt. 'Opening Night' staat trouwens nog altijd gerangschikt bij het beste dat ik ooit zag.
Boekentoren krijgt een facelift
Donderdag 11 juni beslisten we in het Bestuurscollege van de UGent het masterplan voor de universiteitsbibliotheek goed te keuren. Op voorstel van de Bouwcommissie, waar ik als vervanger van Charles zetel, werd er gekozen voor faseringsscenario 1. Dit houdt in dat de drie fases waarvoor er subsidies ontvangen worden zo vroeg mogelijk in het plan uitgevoerd worden. Dat om de uitgaven zoveel mogelijk te beperken, want het budget is nog niet helemaal rond. Voor de laatste twee fasen wordt er immers nog steeds externe financiering gezocht.
Concreet betekent het masterplan een flinke opknapbeurt voor de boekentoren. Dat deze niet meer voldoet aan de eisen van een 21ste eeuwse bibliotheek is genoegzaam bekend. Maar alvorens de toren aan te pakken, moeten de boeken natuurlijk ergens een onderkomen vinden en dat bleek niet zo evident. Alles samen gaat het over zowat 48km boeken. Een aantal opties, zoals een verhuis, werden onderzocht. Uiteindelijk bleek het op het eerste zicht minst haalbare project, het best en zo wordt er dus in 2011 begonnen met het graven van een ondergronds depot onder de binnentuin van de bib. Drie ondergrondse verdiepingen zullen plaats bieden aan ongeveer 40km boeken. Grote voordelen hiervan zijn dat de boeken uitleenbaar blijven en dat het depot na de werken ook nog dienst kan doen.
Voor wie meer wil weten over dit fantastische project, kan terecht op de (zeer mooie) site van de Boekentoren.
Concreet betekent het masterplan een flinke opknapbeurt voor de boekentoren. Dat deze niet meer voldoet aan de eisen van een 21ste eeuwse bibliotheek is genoegzaam bekend. Maar alvorens de toren aan te pakken, moeten de boeken natuurlijk ergens een onderkomen vinden en dat bleek niet zo evident. Alles samen gaat het over zowat 48km boeken. Een aantal opties, zoals een verhuis, werden onderzocht. Uiteindelijk bleek het op het eerste zicht minst haalbare project, het best en zo wordt er dus in 2011 begonnen met het graven van een ondergronds depot onder de binnentuin van de bib. Drie ondergrondse verdiepingen zullen plaats bieden aan ongeveer 40km boeken. Grote voordelen hiervan zijn dat de boeken uitleenbaar blijven en dat het depot na de werken ook nog dienst kan doen.
Voor wie meer wil weten over dit fantastische project, kan terecht op de (zeer mooie) site van de Boekentoren.
Gezocht: een tweede adem voor VVS.
Naar aanleiding van de tweede verjaardag van het uittreden van LOKO uit de VVS en het recente ongenoegen bij enkele studentenraden schreven Thijs en ikzelf het volgende opiniestuk. We roepen iedereen op deze tekst te onderschrijven en samen met ons rond de tafel te gaan zitten om aan een constructieve oplossing te werken.
Abonneren op:
Berichten (Atom)
